Doanh nghiệp mất sức cạnh tranh vì... kiểm tra chuyên ngành

HƯƠNG GIANG - 16/09/2020 13:02

(doanhnhantrevn.com.vn) - Cách thức quản lý, kiểm tra chuyên ngành hiện đang quá mức cần thiết, chưa áp dụng rộng rãi thông lệ quốc tế tốt (quản lý rủi ro), tạo nhiều rào cản không cần thiết cho doanh nghiệp, khiến doanh nghiệp mất sức cạnh tranh.

Cơ quan chức năng đang thực hiện kiểm tra chuyên ngành. Ảnh: T.L

Kiểm tra chuyên ngành nhiều nhưng phát hiện ít vi phạm

Bà Nguyễn Minh Thảo, đại diện nhóm nghiên cứu về hoạt động quản lý, kiểm tra chuyên ngành, Viện Nghiên cứu kinh tế quản lý Trung ương (CIEM), cho biết: Mặc dù dịch bệnh Covid-19 ảnh hưởng nặng nề đến doanh nghiệp, nhưng cơ quan quản lý vẫn chưa có cải cách trong kiểm tra chuyên ngành, gây khó cho doanh nghiệp.

Thông tin trên được bà Thảo thẳng thắn chia sẻ tại hội thảo “Cải cách hoạt động quản lý, kiểm tra chuyên ngành: Kết quả và một số kiến nghị”, do CIEM tổ chức sáng nay 16/9.

Cũng theo vị đại diện Viện Nghiên cứu kinh tế quản lý Trung ương, kết quả khảo sát 4 năm gần đây cho thấy, có khoảng 100.000 mặt hàng phải kiểm tra chuyên ngành, hiện đã giảm còn 78.000 mặt hàng (mục tiêu của Chính phủ là giảm 50% mặt hàng kiểm tra chuyên ngành tại thời điểm thông quan).

Tỷ lệ các lô hàng xuất nhập khẩu phải kiểm tra chuyên ngành tại giai đoạn thông quan khoảng 19,4% (mục tiêu của Chính phủ là dưới 10%). Số liệu tuy có giảm, nhưng sự chuyển biến trong cải cách chưa đạt được mục tiêu mà Chính phủ đặt ra. 

“Tính đến nay đã có 13 Bộ, ngành tham gia kết nối 198  thủ tục hành chính qua cơ chế một cửa quốc gia, nhưng nhìn chung vận hành chưa hiệu quả, cách làm vẫn hình thức, vừa làm truyền thống và vừa làm online, vô hình trung gây khó cho doanh nghiệp", bà Thảo nhấn mạnh.

Cũng theo kết quả khảo sát của nhóm nghiên cứu, trong 2 năm qua (từ 2018 đến nay), có hơn 400 văn bản được ban hành, và những văn bản này gây khó khăn cho doanh nghiệp. Vì chất lượng văn bản chưa cao, thường xuyên thay đổi, khiến doanh nghiệp không kịp cập nhật, dẫn tới lúng túng, gây rủi ro cho doanh nghiệp.

Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, tỷ lệ lô hàng (tờ khai) xuất nhập khẩu không đạt yêu cầu từ năm 2017 đến tháng 10/2019 trên 3 lĩnh vực gồm: Kiểm dịch, kiểm tra chất lượng và kiểm tra an toàn thực phẩm là rất thấp, gần như không đáng kể. Cụ thể, hàng hóa nhập khẩu: 0-0,27%; hàng hóa xuất khẩu: 0%. 

Theo phản ánh của doanh nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn luôn là nơi lấy số lượng mẫu nhiều nhất, số lượng/khối lượng mẫu quá lớn, kết quả chỉ có 1 thử nghiệm nhưng tính phí theo số lượng mẫu, 5 mẫu thì tính phí tương tự như 5 thử nghiệm. Điều này gây khó khăn, lãng phí cho doanh nghiệp.

“Như vậy, cách thức quản lý, kiểm tra chuyên ngành hiện nay đang quá mức cần thiết, chưa áp dụng rộng rãi thông lệ quốc tế tốt, tạo rào cản không cần thiết cho doanh nghiệp, khiến doanh nghiệp mất sức cạnh tranh”, bà Thảo nói. 

Doanh nghiệp bị suy giảm niềm tin vì kiểm tra chuyên ngành

Ông Nguyễn Hoài Nam, Phó Tổng thư ký Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP) cho rằng, cộng đồng doanh nghiệp luôn mong muốn chung tay để giảm thủ tục kiểm tra chuyên ngành, nhưng nhiều năm qua chỉ có tăng không có giảm.

Doanh nghiệp mất sức cạnh tranh vì kiểm tra chuyên ngành. Ảnh: T.L

Theo ông Nam, thời gian qua doanh nghiệp phản ánh những vướng mắc trong quy định đăng ký sử dụng mã số mã vạch nước ngoài trên bao bì các lô thuỷ sản xuất khẩu. Thủ tục đăng ký sử dụng mã số mã vạch nước ngoài đòi hỏi nhiều giấy tờ, hồ sơ khó xin được từ khách hàng lại phải nộp trực tiếp tại hải quan, không được làm trực tuyến nên doanh nghiệp mất rất nhiều thời gian và nhiều khi không đủ hồ sơ theo yêu cầu của GS1 (hệ thống tiêu chuẩn).

Điều này dẫn tới doanh nghiệp tốn nhiều thời gian, chi phí, thậm chí bị cơ quan hải quan xử phạt hành chính do không xin được giấy xác nhận của GS1. Theo ông Nam, đây là sự cản trở cho hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam. Do vậy, VASEP kiến nghị bỏ quy định này trong dự thảo Thông tư ghi nhãn điện tử.

Cũng theo đại diện VASEP, mức phí công đoàn thu hiện nay quá cao, và việc thu phí công đoàn chưa công bằng với các tổ chức xã hội khác. Trong khi đó, tài sản công đoàn hình thành từ nguồn đóng góp của đoàn viên công đoàn không phục vụ lại cho công đoàn viên. Do vậỵ VASEP kiến nghị giảm mức đóng phí công đoàn theo quỹ lương của người sử dụng lao động từ mức 2% xuống còn 1%.

Nói về vấn đề này, ông Phan Đức Hiếu, Phó Viện trưởng CIEM, chỉ ra rằng, có những gánh nặng thể chế tạo ra chi phí về thủ tục hành chính đối với doanh nghiệp.

Thứ nhất là thời gian và tiền bạc mà doanh nghiệp phải bỏ ra trong khi làm thủ tục. Thứ hai là khoản phí và lệ phí. Ví dụ, để kiểm định một mặt hàng, phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra cho một sản phẩm có thể lên đến vài triệu đồng. 

Thứ ba là chi phí về đầu tư. Ông Hiếu dẫn chứng việc TP. Hà Nội có kế hoạch đổi màu sơn cho dịch vụ xe taxi. Như vậy doanh nghiệp phải mang xe đi sơn, trong khi Hà Nội có khoảng 200.000 xe, kéo theo chi phí gia tăng. Mà chi phí gia tăng có thể giết chết doanh nghiệp. Bởi đó là chi phí cơ hội, khi cơ hội bị bỏ lỡ, doanh nghiệp có thể phá sản vì những chi phí phi chính thức.

“Đây là những gánh nặng của thể chế tác động đến kinh doanh của doanh nghiệp, khiến gia tăng chi phí kinh doanh, giảm năng lực cạnh tranh, hạn chế sáng tạo và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Cuối cùng tác động bất lợi đến doanh nghiệp vừa và nhỏ”, ông Hiếu nêu quan điểm. 

Theo ông Hiếu, với những bất cập như vậy đã khiến niềm tin của doanh nghiệp bị suy giảm. Trong dịch Covid-19 như hiện nay, việc cải cách thể chế  chính là cách ứng phó với dịch và phục hồi kinh tế một cách hiệu quả, giúp tăng cơ hội, giảm chi phí cho doanh nghiệp.  


(0) Bình luận
Tin nổi bật doanh nhân trẻ
Dành cho bạn & mới nhất
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO